ANTIC, GTIA, POKEY: trzy układy, które grały za procesor
Sekret Atari 8-bit nie leżał w procesorze – 6502 miał też Commodore i Apple. Leżał w tym, że wokół 6502 posadzono trzy duże, wyspecjalizowane układy, które przejmowały grafikę, dźwięk i wejście/wyjście.
ANTIC: mikroprocesor obrazu
ANTIC (Alpha-Numeric Television Interface Circuit) był właściwie osobnym mikroprocesorem obrazu. Miał własny program – tzw. display list – zapisywany przez 6502 w pamięci, który linia po linii opisywał, co i jak wyświetlić. ANTIC odczytywał to przez DMA i zamieniał na strumień poleceń dla kolejnego układu. Dzięki temu na jednym ekranie dało się mieszać tryby, rozdzielczości i palety, i to niewielkim kosztem dla procesora.
CTIA/GTIA: kolory i sprite’y
CTIA/GTIA, projektowane przez George’a McLeoda na bazie doświadczeń z układem TIA z konsoli VCS, odpowiadały za fizyczne generowanie sygnału i grafikę typu „player/missile” (sprite’y). Wczesne 400/800 miały CTIA; później wprowadzono GTIA, który dodawał trzy nowe tryby graficzne i więcej kolorów. Joe Decuir wspomina we wtórnych materiałach, że CTIA powstał w 1977 roku jako „Colleen Television Interface Adapter”, a GTIA – jego udoskonalona wersja – również wyszedł spod ręki McLeoda.
POKEY: dźwięk, klawiatura, I/O
POKEY był najbardziej wszechstronny: obsługiwał szeregową magistralę SIO, generował dźwięk (cztery niezależne kanały audio z kontrolą częstotliwości, szumu i głośności), skanował klawiaturę, generował liczby losowe i obsługiwał przerwania. To dzięki niemu Atari miało jeden z ciekawszych silników dźwiękowych 8-bitów – i jedną z bogatszych ścieżek muzycznych w grach, które pamiętamy do dziś. W późniejszych modelach XE dołożono jeszcze układ FREDDIE jako kontroler pamięci; pojawił się on także w końcowej płycie 800XLF.
Potwierdzone
- Podział pracy: 6502 + ANTIC + CTIA/GTIA + POKEY.
- ANTIC działa na własnej display list i DMA.
- POKEY: 4 kanały dźwięku, SIO, klawiatura, liczby losowe.
Traktuj ostrożnie
- Liczba trybów graficznych ANTIC – zależy od sposobu liczenia.
- Nazwa procesora „Sally” / 6502C – pojawia się zależnie od źródła.
Ten podział pracy – procesor od logiki, chipy od reszty – to powód, dla którego 8-bitowe Atari brzmiało i wyglądało lepiej, niż wynikałoby z samych megaherców. I to samo DNA niosła potem cała linia XL.
Źródła i uczciwość
Opracowano na podstawie zebranego zestawu źródeł o rodzinie 8-bitowej Atari (Wikipedia PL/EN/DE, FAQ Atari 8-bit, Old Computer Museum, kolekcja Billa Wilkinsona na Archive.org, indeksy Antic). Twierdzenia niepewne oznaczono w tekście. Zdjęcia oznaczone jako ilustracyjne powstały z użyciem AI.
Przewodnik po cykluZanim był 800XL: Stella, Colleen i narodziny Atari 8-bit
Z tego samego cyklu:
